« Jen la urbo: ĉiam konstruiĝas kaj rekonstruiĝas, sed ne iĝas pli bona — la sama prizona arkitekturo, kiu ja regis antaŭe. La du ĉefaj faktoroj konstruas tiun ĉi urbon — la ŝtato kaj eta ŝtatoficisto. La unua plenigas ĝin per ŝtonaj domoj similaj al kestegoj kun kvadrataj fenestroj, kun feraj kradoj […] La duan, plej grandan parton de la urbo, senescepte lignan, konstruas administracia skribisto aŭ militoficisto […] »
« Вот город: все строится, да перестраивается, а все лучше не становится — все та же этапная архитектура, которая господствовала и прежде. Два главных фактора строят этот город — казна и мелкий чиновник. Первая наполняет его каменными домами вроде сундуков с квадратными окнами, с железными решетками […] Остальную, большую часть города, исключительно деревянную, достраивает правленский писец или военный писарь […][1]»
« Omskon oni juste nomas "gastejo" kaj "poŝtostacio" […] ĉio kio estas pli alta ol Akakij Akakijeviĉ estas moviĝema kaj sidas en Omsko nelonge. Aŭ homo ricevas postenon ie ene de la regiono, aŭ li decidas tute forlasi ĝin […] Pro tiu ĉi moviĝemo de la omska loĝantaro en ĝi tute ne eblas aranĝi ion longdaŭran el sociaj institucioj. »
« Омск справедливо называют «гостиницей» и «почтовой станцией» […] все, что повыше Акакия Акакиевича, подвижно и сидит в Омске не подолгу. Или человек получит место где-нибудь внутри края, или надумается совсем оставить его […] От этой подвижности омского населения в нем невозможно устроить что-нибудь прочное из общественных учреждений.[2]»
«Tjumeno ne ŝatas Omskon kaj sarkasme diras, ke ĝi ekzistas en la mondo nur por ŝtataj mendoj; Omsko siavice moknomas Tjumenon malklera viro, Kit Kitiĉ, krudulo. »
« Тюмень не любит Омска и язвительно говорит, что он существует на свете только для подрядов; Омск, в свою очередь, честит Тюмень необразованным мужчиной, Кит Китычем, вахлаком.[3]»
« Omsko de malproksime aspektas oble pli bone ol proksime, ĉar estante for de la urbo oni vidas grupon da belegaj ŝtonaj konstruaĵoj, kiuj efektive estas dissemitaj je sufiĉe granda distanco unu de la alia. Ne videblaj de malproksime lignaj domoj kaj dometoj, multaj el kiuj estas apenaŭ vivaj kaj forte kadukiĝintaj, detruas dum traveturo la impreson, kreitan antaŭ kvar verstoj. »
« Омск издали гораздо лучше, чем вблизи, что происходит от того, что не доезжая до города видишь целую группу прекрасных каменных зданий, которые на самом деле разбросаны в довольно порядочном одно от другого расстоянии. Не видные издалека деревянные дома и домики, между которыми много еле живых и сильно пострадавших от времени, разрушают при проезде впечатление, составленное версты за четыре[4]. »
« Traveturo tra la fortikaĵo ne estas longa: proksimume 500 paŝojn, ne pli, de la Tara pordego kaj jen jam alia, Omska pordego. Dum elveturo de la fortikaĵo, transoma urboparto, en kiu estas koncentritaj plej bonaj konstruaĵoj, ŝajnas tre bela. Du vaporŝipoj kun barĝoj, starintaj ĉe enfluejo de Omo al Irtiŝo, finis la bildon, sur kiu kiel malhela makulo kuŝiĝis amasoj da arestantoj, riparantaj la vojon trans Omo. Trans Irtiŝo videblis jurtoj de kirgizoj, migrantaj ĉiusomere al la urbo. »
« Проезд по крепости не длинен: каких-нибудь шагов 500, не более, от Тарских ворот, и уже другие ворота Омские. При выезде из крепости, заомская часть города, в которой сосредоточены лучшие здания, кажется очень красивою. Два парохода с баржами, стоявшие у самого впадения Оми в Иртыш, довершали картину, на которой темным пятном ложились толпы арестантов, поправляющих дорогу через Омь. За Иртышем виднелись юрты киргизов, прикочевывающих каждое лето в соседство города[5]. »
« Omsko certe povas nomiĝi la urbo ŝtatserva. Naŭ el dek, se ne pli da tuta loĝantaro, kompreneble la viroj, servas aŭ servis aŭ servos. La verboj — vivi kaj servi en Omsko delonge iĝis por multaj sinonimoj. »
« Омск вполне может называться городом служебным. Девять-десятых, если не больше всего народонаселения, разумеется мужеского пола, или служит, или служило, или будет служить. Глаголы — жить и служить в Омске давно уже сделались для многих синонимами[6]. »
« [...] multnombraj grizharaj maljunuloj, ornamitaj je signaĵoj kun koncizaj sed multsignifaj surskriboj: pro 25 kaj 35 jaroj. Tian nombron de eks-ŝtatoficistoj kun krucoj, uniformoj kaj pensioj mi, traveturinte la tutan Rusion, vidis en neniu urbo. »
« [...] многочисленные, убеленные сединами старцы, украшенные знаками с краткими, но многозначительными надписями: за 25 и 35 лет. Такого количества отставных чиновников с крестами, мундирами и пенсионами, я, изъездив всю Россию, не видал ни в одном городе[7]. »
« Malmultekosteco de la ĉefaj bezonaĵoj en Omsko sekvigis neeviteble disvolviĝon de familia vivo. Rigardu kien ajn — ĉiuj estas edziĝintaj. Fraŭloj ege malmultas, kaj eĉ ili baldaŭ edziĝos; almenaŭ svatistinoj aŭ pli ĝuste diri, gesvatistinoj aranĝantaj familian feliĉon, ne perdas esperon bridi ilin laŭeble. Pri ĉiu, novveninto por servado, kolektiĝas tuj precizaj informoj kaj se li estas fraŭlo, en tiu ĉi stato li restos nelonge: oni edzigos rapide kaj eĉ verŝajne tiel, ke li ne havos tempon por rekonsciiĝi. Junuloj pereas kvazaŭ muŝoj. Ĉiujn ĉi specifaĵojn mi aŭdis kaj transdonas kiel la aŭditajn rakontojn. »
« Дешевизна первых потребностей в Омске повлекла за собою, как необходимое следствие, развитие семейной жизни. Куда ни оглянись — все женатые. Холостяков чрезвычайно мало, да и те скоро женятся; по крайней мере свахи, или правильнее, особы обоего пола, устраивающие семейное счастие, не теряют надежды обрезонить их по возможности. О каждом, вновь прибывшем на службу, забираются немедленно точные справки, и если он оказывается безбрачным, то в этом состоянии ему оставаться не долго: женят как раз, да еще пожалуй так, что иной не успеет опомниться. Молодые люди гибнут, как мухи. Все эти особенности я слышал, и передаю, как слышанное[8]. »
« La urbo Omsko konsistas el fortikaĵo, konstruita ĉe riverbuŝo de Omo, kaj apudaj kvartaloj, situantaj ambaŭflanke de tiu ĉi rivero. Trans Omo en la urbo ekzistas du konstantaj pontoj sur pilieroj. »
« Город Омск состоит из крепости, построенной при устье Оми, и форштатов, расположенных по обеим сторонам этой реки. Через Омь в городе два постоянных моста на сваях[9]. »
« Unu el la omskaj apudfortikaĵaj kvartaloj tute prave nomiĝas la Malseka: surplace bele situas bonega flako, tia flako ke se iu eksterlanda topografo estus kartografanta Omskon, tiu ĉi akvejo nepre estus markita kiel se ne lago, do almenaŭ marĉo. Apud la flako en terurega, neelirebla koto troviĝas butiketoj, kaj la tuta placo servas kiel loko por bazaro. Plej mirinde estas ke apud tiu ĉi placo troviĝas, okupita de neniu kaj nenio, la alia, tute seka kaj komforta. »
« Один из омских форштатов совершенно основательно называется Мокрым: на площади красуется великолепнейшая лужа, такая лужа, что случись снимать Омск какому нибудь иностранному топографу, это водное пространство непременно было бы означено если не озером, то по крайней мере болотом. Около лужи в страшнейшей, невылазной грязи размещены лавочки, и вся площадь служит местом для базара. Всего удивительнее, что рядом с этою площадью находится, ни кем и ни чем не занятая, другая, совершенно сухая и вполне удобная[10]. »
« La pavimoj en Omsko mankas (fragmentojn de stratoj kaj la vojon de la fortikaĵo al la ponto, superŝutitajn per brikrubaĵoj kaj rompoŝtonoj ne eblas nomi pavimitaj), kvankam ili povus esti: sufiĉe bona ŝtono en la urbo estas vendata kontraŭ ne pli ol 10 rubloj je kuba klafto [9,7 kubaj metroj]. Ekscii pri prezo de la ŝtono kaj konstruaj materialoj ĝenerale por mi estis tre komforte: ĝuste kontraŭ mia apartamento oni konstruis novan katolikan preĝejon — pruvon kiel estas persekutata ĉe ni romkatolika kredo. La masonistoj sen eĉ unusola escepto estis orjolanoj, nur ne ekzilitoj sed el novsetlintoj. Laŭ iliaj vortoj, ili revenis al la antaŭa metio pro terure malbona rikolto, spertita en 1861 en multaj lokoj de Okcidenta Siberio. »
« Мостовых в Омске нет (куски улиц и дорогу от крепости к мосту, усыпанную кирпичным мусором и кое каким щебнем, нельзя назвать мощеными), хотя могли бы быть: довольно хороший камень в городе продается не дороже 10 рублей за кубическую сажень. Узнать о стоимости камня, и вообще строительных материалов, для меня было очень удобно: как раз напротив квартиры строили новую католическую церковь — доказательство, каким гонениям подвержено у нас римское исповедание. Каменщики все до одного орловские, только не ссыльные, а из новоселов. По их словам, они взялись за прежнее ремесло по причине страшного неурожая, испытанного в 1861 году во многих местах Западной Сибири[11]. »
« Al la specifaĵoj, malofte renkontataj en provincaj urboj, senescepte de tiuj grandaj guberniaj, apartenas en Omsko bonega orkestro. La muzikistoj estas senescepte siberiaj kozakoj. La orkestro ekzistas jam delonge kaj ŝuldas siajn specifaĵojn al la fama komponisto Alabjev. Sendita al Siberio en la dudekaj jaroj. Alabjev loĝis sufiĉe longe en Tobolsko, kie ĝis 1838 troviĝis stabo de aparta siberia korpuso. Okupiĝante pri muziko kun kozakoj, la bonega instruisto kreis bonegajn lernantojn. Delonge jam ne estas ĉi tie Alabjev, sed la semita de li falis sur bonan grundon kaj verŝajne konserviĝos por longe. »
« К числу особенностей, редко встречающихся в провинциальных городах, не исключая и больших губернских, принадлежит в Омске прекрасный оркестр. Музыканты все до одного сибирские казаки. Оркестр этот существует уже давно, и обязан своими достоинствами известному композитору Алябьеву. Отправленный в Сибирь еще в двадцатых годах, Алябьев прожил довольно долго в Тобольске, где до 1838 года помещался штаб отдельного сибирского корпуса. Занимаясь музыкой с казаками, отличный учитель произвел отличных учеников. Давно уже нет здесь Алябьева, но посеянное им упало на хорошую почву, и вероятно сохранится на долго[12]. »