« Ni renkontis vagabondojn kun kaldronetoj surdorse; tiuj ĉi sinjoroj senĝene promenas laŭ la tuta Siberia landvojo. Jen ili ponardas maljunulinon por preni ŝian jupon por siaj piedĉifonoj, jen ili forŝiros de sur verstofosto ladaĵon kun ciferoj — ĝi utilos por io, jen ili trabatos la kapon al renkontita mizerulo aŭ elbatos la okulon al sia fratoekzilito, sed la veturantojn ili ne tuŝas. Ĝenerale rilate rabadon la veturado ĉi tie estas tute sekura. »
« Встретили бродяг с котелками на спинах; эти господа беспрепятственно прогуливаются по всему сибирскому тракту. То старушонку зарежут, чтобы взять ее юбку себе на портянки, то сорвут с верстового столба жестянку с цифрами — сгодится, то проломят голову встречному нищему или выбьют глаза своему же брату ссыльному, но проезжающих они не трогают. Вообще в разбойничьем отношении езда здесь совершенно безопасна. »
— Anton Ĉeĥov, Letero al Ĉeĥovoj [la 14-a de majo 1890]
« Kaj vere, laŭ la tuta landvojo ne estas konate ke oni ŝtelis ion ĉe veturanto. La moroj tiurilate ĉi tie estas miraklaj, la tradicioj bonkoraj. Mi estas profunde konvinktia ke se mi hazarde lasus en la koĉo monon, do trovinta ĝin veturigisto-kontraktulo redonus ĝin al mi eĉ sen rigardi en la monujon. En la poŝtaj koĉoj mi veturis malmulte kaj pri la poŝtaj veturigistoj mi povas diri nur unu aferon: en plendolibroj, kiujn mi legis pro enuo en stacioj, miajn okulojn trafis nur unu plendo pri ŝtelo: ĉe la veturanto malaperis saketo kun botegoj, sed eĉ tiu ĉi plendo, kio videblas el rezolucio de poŝta estraro, estis lasita sen sekvoj, ĉar la saketo estis baldaŭ trovita kaj redonita al la veturanto. Pri la raboj survoje ĉi tie ne estas kutime eĉ paroli. Ne aŭdeblas pri ili. Kaj renkontitaj vagabondoj, per kiuj oni tiel timigis min, kiam mi estis veturanta ĉi tien, ĉi tie estas same timindaj por la veturanto kiel leporoj kaj anasoj. »
« И в самом деле, по всему тракту не слышно, чтоб у проезжего что-нибудь украли. Нравы здесь в этом отношении чудесные, традиции добрые. Я глубоко убежден, что если бы я обронил в возке деньги, то нашедший их вольный ямщик возвратил бы мне их, не заглянув даже в бумажник. На почтовых я ездил мало и про почтовых ямщиков могу сказать только одно: в жалобных книгах, которые я читал от скуки на станциях, мне попалась на глаза только одна жалоба на покражу: у проезжего пропал мешочек с сапогами, но и эта жалоба, что видно из резолюции почтового начальства, оставлена без последствий, так как мешочек был скоро найден и возвращен проезжему. О грабежах на дороге здесь не принято даже говорить. Не слышно про них. А встречные бродяги, которыми меня так пугали, когда я ехал сюда, здесь так же страшны для проезжего, как зайцы и утки. »
« Laŭ la siberia landvojo, de Tjumeno ĝis Tomsko, mankas vilaĝetoj, nek domaroj, sed nur grandaj vilaĝoj, starantaj unu de la alia je distanco 20, 25 aŭ eĉ 40 verstoj. Bienoj laŭvoje mankas, ĉar bienistoj ĉi tie mankas; ne vidos oni fabrikojn, nek muelejojn, nek gastejojn... La sola afero laŭvoje memoriganta pri la homo estas telegrafaj dratoj, hurlantaj akompane de vento, kaj verstofostoj. En ĉiu vilaĝo estas preĝejo, foje du; haveblas ankaŭ lernejoj, ankaŭ ŝajne en ĉiuj vilaĝoj. La domoj estas lignaj, ofte duetaĝaj, tegmentoj el maldikaj tabuloj. Apud ĉiu domo sur barilo aŭ sur betulo staras birdodomo kaj tiel malalte ke eblas atingi ĝin permane. La sturnoj ĉi tie ĝuas ĉies amon, ilin eĉ la katoj ne tuŝas. La ĝardenoj mankas. »
« По сибирскому тракту, от Тюмени до Томска, нет ни поселков, ни хуторов, а одни только большие села, отстоящие одно от другого на 20, 25 и даже на 40 верст. Усадеб по дороге не встречается, так как помещиков здесь нет; не увидите вы ни фабрик, ни мельниц, ни постоялых дворов… Единственное, что по пути напоминает о человеке, это телеграфные проволоки, завывающие под ветер, да верстовые столбы. В каждом селе — церковь, а иногда и две; есть и школы, тоже, кажется, во всех селах. Избы деревянные, часто двухэтажные, крыши тесовые. Около каждой избы на заборе или на березке стоит скворечня, и так низко, что до нее можно рукой достать. Скворцы здесь пользуются общею любовью, и их даже кошки не трогают. Садов нет. »
« Siberia landvojo estas la plej granda kaj ŝajne la plej aĉa vojo en la tuta mondo. De Tjumeno ĝis Tomsko danke al ne la ŝtatoficistoj, sed lokaj naturaj kondiĉoj, ĝi estas ankoraŭ eltenebla; ĉi tie estas senarbara valo; matene pluvis sed vespere jam sekiĝis; kaj se ĝis la fino de majo la landvojo estas kovrita je montoj de glacio pro degelanta neĝo, oni povas veturi laŭ kampo, elektante sur vastaĵo iun ajn ĉirkaŭiran vojon. De Tomsko ja komenciĝas tajgo kaj montetoj; la grundo ĉi tie sekiĝas nerapide, elekteblo por ĉirkaŭira vojo mankas, do kontraŭvole oni devas veturi laŭ la landvojo. Kaj pro tio nur post Tomsko la veturantoj komencas skoldi kaj diligente kontribui al la plendolibroj. Sinjoroj ŝtatoficistoj akurate tralegas iliajn plendojn kaj sur ĉiu skribas: "Lasi sen sekvoj". Por kio skribi? Ĉinaj ŝtatoficistoj delonge farus la stampilon. »
« Сибирский тракт — самая большая и, кажется, самая безобразная дорога во всем свете. От Тюмени до Томска, благодаря не чиновникам, а природным условиям местности, она еще сносна; тут безлесная равнина; утром шел дождь, а вечером уж высохло; и если до конца мая тракт покрыт горами льда от тающего снега, то вы можете ехать по полю, выбирая на просторе любой окольный путь. От Томска же начинаются тайга и холмы; сохнет почва здесь нескоро, выбирать окольный путь не из чего, поневоле приходится ехать по тракту. И потому-то только после Томска проезжающие начинают браниться и усердно сотрудничать в жалобных книгах. Господа чиновники аккуратно прочитывают их жалобы и на каждой пишут: «Оставить без последствий». Зачем писать? Китайские чиновники давно бы уж завели штемпель. »
« Por moki la turmentitajn veturigistojn, poŝtistojn kaj ĉevalojn iu ordonis ŝuti flanke de la vojo amasojn da brikaj rubaĵoj kaj ŝtonoj. Tio estas por ĉiuminute memorigi ke baldaŭ la vojo iĝos eĉ pli malbona. Oni diras ke en la urboj kaj vilaĝoj laŭ la Siberia landvojo loĝas homoj, kiuj ricevas salajron pro tio ke ili riparas la vojon. Se tio estas la vero, necesas altigi ilian salajron por ke ili bonvole ne klopodu ripari, ĉar pro iliaj riparoj la vojo iĝas ĉiam pli kaj pli malbona. Laŭ vortoj de kamparanoj, la riparado de la vojo kiel tiu apud Kozulskaja okazas tiel. Fine de junio aŭ komence de julio, en la pleja moskita sezono — loka Egiptia plago, oni "kunpelas" el la vilaĝoj homojn kaj ordonas al ili superŝuti la sekiĝintajn vojsulkojn kaj kavojn per brikaj rubaĵoj kaj ŝtonoj, kiuj inter la fingroj transformiĝas je pulvoro; la riparado daŭras ĝis la fino de somero. Poste venas neĝo kaj kovras la vojon per malebenaĵoj, la solaj en la mondo kaŭzantaj movmalsanon; poste printemo kaj koto, poste denove la riparado — kaj tiel jaron post jaro. »
« Чтобы поглумиться над замученными ямщиками, почтальонами, возчиками и лошадями, кто-то распорядился насыпать по сторонам дороги кучи кирпичного мусора и камня. Это для того, чтобы каждую минуту напоминать, что в скором времени дорога будет еще хуже. Говорят, что в городах и селах, по сибирскому тракту, живут люди, которые получают жалованье за то, что починяют дорогу. Если это правда, то надо прибавить им жалованья, чтобы они, пожалуйста, не трудились починять, так как от их починок дорога становится всё хуже и хуже. По словам крестьян, ремонт дороги, вроде Козульской, производится так. В конце июня или в начале июля, в самый сезон мошкары — местной египетской казни, «сгоняют» из сел народ и велят ему засыпать высохшие колеи и ямы хворостом, кирпичным мусором и камнем, который стирается между пальцами в порошок; ремонт продолжается до конца лета. Потом идет снег и покрывает дорогу ухабами, единственными в свете, укачивающими до морской болезни; потом весна и грязь, потом опять ремонт — и так из года в год. »
« Dum la tuta jaro la vojo restas terura: printempe — koto, somere — malebenaĵoj, kavoj kaj riparado, vintre malebenaĵoj. Tiu rapida veturo, kiun iam kaptis la spiron ĉe F. F. Vigel kaj poste ĉe I. A. Gonĉarov, nun imageblas eble nur komence de vintra sezono. Cetere ankaŭ nuntempaj verkistoj admiras rapidecon de siberia veturo, sed nur pro tio ke estus malkomforte vizitinte Siberion ne sperti rapidan veturon, eĉ se nur en imago... »
« В продолжение всего года дорога остается невозможной: весною — грязь, летом — кочки, ямы и ремонт, зимою — ухабы. Та быстрая езда, которая когда-то захватывала дух у Ф. Ф. Вигеля и позднее у И. А. Гончарова, теперь бывает мыслима только разве зимою в первопутку. Правда, и современные писатели восхищаются быстротою сибирской езды, но это только потому, что неловко же, побывав в Сибири, не испытать быстрой езды, хотя бы только в воображении… »
« [...] la Siberia landvojo, kio estas ege rimarkebla, estis bona antaŭe, sed nun dio savu! Kavoj, krateretoj, vojsulkoj; ĉio ajn laŭplaĉe — ĉio haveblas. Tio okazis, kiel oni kredigis min, antaŭnelonge kaj okazis pro tio ke la trafiko "grave kreskis" dum riparado, kiu ĉiam estis plenumata fare de apudaj loĝantoj kiel deviga laboro, iĝis por ili "ne eltenebla". Al tio aldonendas ke somero de la jaro [18]62 estis terure pluva. »
« [...] сибирский тракт, что очень заметно, был хорош прежде, а теперь сохрани Господи! Ямы, выбоины, колеи; чего хочешь — все есть. Это случилось, как меня уверяли, недавно, и произошло от того, что езды «много прибавилось», а поправка, всегда отбывавшаяся в виде натуральной повинности окрестными жителями, сделалась им «не в моготу». К этому надобно прибавить, что лето 62 года было страшно дождливое[1]. »
«Poŝtoj ĉi tie estas liberaj, kiuj de la ordinaraj diferencas nur per duobla pago. Ĉio alia estas same kieel ĉi ajn. La samaj reguloj, la samaj ordonoj, la samaj libroj registraj kaj plendaj, kaj la samaj rezolucioj de poŝta estraro, do foje estas kulpaj veturigistoj, malpli ofte estroj, preskaŭ neniam lokaj prizorgantoj kaj preskaŭ ĉiam veturantoj. »
« Почты здесь вольные, которые от обыкновенных отличаются только двойными прогонами. Остальное все такое же, как и везде. Те же правила, те же циркуляры, те же книги записные и жалобные, и те же резолюции почтового начальства, т. е. изредка бывают виноваты ямщики, еще реже старосты, почти никогда смотрители, и почти всегда проезжающие[2]. »
« Laŭ mia observo, ĉie kie funkcias liberaj poŝtoj, ĉevojaj loĝantoj kritikas ilin multege. Efektive kun adjektivo libera ne kombineblas substantivo monopolo, — sine qua non de ekzistado de tiuj ĉi poŝtoj, kiuj pli meritas la nomon duoblepagaj, sed certe ne liberaj. »
« Сколько мне случилось заметить, везде, где только устроены вольные почты, подорожные жители ругают это учреждение на чем свет стоит. Действительно, с прилагательным вольная никак не согласишь существительного монополия, — sine qua non существования этих почт, которые всего вернее следовало бы назвать двупрогонными, а уж никак не вольными[3]. »
« Azia parto de la Siberia landvojo, ĝis Jekaterinburgo, estas en bona stato kaj se ĉiuj grandaj vojoj de Perma gubernio estis samaj, kio estas tre probable, do admiro de veturintoj de la antaŭa tempo estis tute prava. »
« Азиатская часть сибирского тракта, вплоть до Екатеринбурга, находится в исправности и если все большия дороги Пермской губернии были такие же, что очень вероятно, то восхищение проезжающих прежнего времени совершенно справедливо[4]. »
« De limo de Perma gubernio finiĝas la korektita, do ŝotrokovrita vojo, kaj komenciĝas teruraj lignaj fasĉinvojoj, kiuj etendiĝas, kun etaj paŭzoj, de stacio al stacio. »
« С границей Пермской губернии оканчивается лаженная, т. е. усыпанная щебнем дорога, и начинаются страшные деревянные гати, которые тянутся, с небольшими промежутками, вплоть от станции до станции[5]. »
« Kiam oni alkutimiĝas renkonti senĉesajn koĉojn laŭ la Siberia landvojo, inter Permo kaj Tjumeno, post tiu ĉi urbo trafas la okulojn kompleta manko de trafiko. Tion ĉi faris vaporŝipoj; pro tio kiel oni damnas ilin, estas terure! "kaj diabla elpensaĵo" kaj "bankrotado de la homoj" kaj "malŝparo de ligno, kie oni prenos fuelon?" kaj "ĉiujn fiŝojn oni fortimigis" ktp; ĉion ĉi mi aŭskultis abunde ĝis Tomsko. »
« Когда привыкнешь встречать беспрерывные обозы, по Сибирскому тракту, между Пермью и Тюменью, за этим городом бросается в глаза совершенное отсутствие движения. Это сделали пароходы; за то как же их проклинают, просто страсти! «и чертова выдумка» и «людям разоренье,» и «лесу перевод, чем топить будут?» и «рыбу всю распугали», и прочее в подобном роде; всего этого я наслушался в волю до самого Томска[6]. »
« Ĉiuj veturantaj de Rusio al Tomsko kaj plu al la tuta Orienta Siberio, se ili ne bezonas veni al Omsko, povas sekvi de Tjukalinsko ne laŭ la poŝta, sed laŭ kampara vojo, per veturigistaj partneroj. Per tio oni gajnas proksimume 80 verstojn aŭ ĉirkaŭ tio: la vojo estas nemezurita aŭ, kiel mi aŭdis foje: "mezuris Sidor kaj Taras, sed ilia ĉeno rompiĝis; unu diras ni ligu, dum alia: e, ni tiel diru". Tiameniere ĉe ni estas mezurite kaj kalkulite tre multe. Laŭ reduktita vojo, krom ĉiuj negocistoj plejparte veturantaj pro propraj bezonoj, veturadas multaj kun ŝtataj vojpermesiloj. »
« Все едущие из России в Томск и далее во всю Восточную Сибирь, если не имеют надобности быть в Омске, то могут следовать из Тюкалы, не по почтовой, а по проселочной дороге, на дружках. Этим выигрывается верст 80, или около того: дорога немерянная, или, как я один раз слышал: «меряли Сидор да Тарас, да цепь у них порвалась; один говорит свяжем, а другой: э, так скажем». Этим способом у нас измеряно и вычислено очень многое. Сокращенным путем, кроме всех вообще купцов большею частию следующих по собственной надобности, ездят многие с казенными подорожными[7]. »
« Ĉe la unua stacio Tomska, la negocista vojo, apartiĝinta de Tjukalinsko, kuniĝas kun tiu poŝta, al kiu venas ankaŭ tiu etapa, turninta [arestanta] de Tjumeno al Tobolsko. Enirante Tobolskon, la arestantaj grupoj faras ĉirkaŭvojon je proksimume 250 verstojn, kio certe estas nenio kompare al trimila distanco ĝis Irkutsko. »
« К первой станции Томской купеческая дорога, отделившаяся от Тюкалы, соединяется с почтовой, на которую тут же выходит и этапная, уклонившаяся от Тюмени на Тобольск. Заходя в Тобольск, партии делают верст 250 крюку, что, конечно, составляет вздор в сравнении с трехтысячным расстоянием до Иркутска[8]. »
« De Ubinskoje restas sep stacioj (verŝajne laŭ nombro de la mortopekoj) de la plej mortiga vojo. Kargat, Kargatskij Forpost [Kargata fortikaĵo], Kargatskaja Dubrava [Kargata Arbaro], Itkul, Sektinskaja, Ovĉinnikova, Krutije Loga restas en la memoro de ĉiu, kiu traveturis surrade tiun ĉi belegan areon. »
« От Убинского считается семь станций (вероятно, по числу смертных грехов) самой убийственной дороги. Каргат, Каргатский форпост, Каргатская дуброва, Иткуль, Сектинская, Овчинникова, Крутые лога, остаются в памяти у каждого, кто проехал на колесах это прекрасное пространство[9]. »
«Tomsko povas esti nomita la urbo neevitebla, do ne eblas preteriri ĝin je iu ajn maniero: ĉiuj vojoj de Rusio, irantaj tra Okcidenta Siberio, en Tomsko kuniĝas je unu. »
« Томск можно назвать городом неминуемым, т. е. его нельзя миновать ни под каким видом: все дороги из России, проложенные через западную Сибирь, в Томске сходятся в одну[10]. »
« Kelkajn verstojn post vilaĝo Krasnoreĉenskoje, la lasta stacio de Tomska gubernio, finiĝas Okcidenta Siberio kaj komenciĝas la Orienta. Por homo veturanta laŭ poŝta vojo la transiro estas tre drasta: grunda vojo tuj transformiĝas je ŝoseo, kiu ne havas tiun ĉi titolon verŝajne pro tio ke ĝi ne estas rektigita kiel kordo, kaj plej grave ke ĝi ne havas post ĉiuj cent klaftoj fostetojn: 1, 2, 3, kaj 4. »
« В нескольких верстах от села Краснореченского, последней станции Томской губернии, оканчивается Западная Сибирь и начинается Восточная. Для едущего по почтовому тракту переход очень резок: грунтовая дорога разом превращается в шоссе, которое не пользуется этим титулом, вероятно потому, что не вытянута в струну, а главное, не снабжена через каждые сто саженей маленькими столбиками: 1, 2, 3, и 4[11]. »
Siberia landvojo en Vikipedio
Siberia landvojo en Komuneja kategorio
