« Nek la registaro, nek la nobelaro, nek la popolo pensis pri liberigo de la kamparanojsen tero. Oni senfine ŝanĝadis difinon de la parto, kiun oni devos cedi al la kamparanoj, kaj kondiĉojn kiujn oni devos starigi antaŭ ili, sed neniu serioze parolis pri liberigo je proletaro, eble nur iu nekorektebla adepto de malnova politika ekonomiko. Krei dudek milionojn da proletoj — tio estis perspektivo, deviganta, kaj ne senbaze, paliĝi la registaron kaj la ŝtatoficistojn. »
« Ни правительство, ни дворянство, ни народ не думали об освобождении крестьян без земли. Бесконечно меняли определение доли, которую предстояло уступить крестьянам, и условия, которые предстояло им поставить, но никто всерьез не говорил об освобождении в пролетариат, разве только какой-нибудь неисправимый последователь старой политической экономии. Создать миллионов двадцать пролетариев — это была перспектива, заставлявшая, и не без основания, бледнеть правительство и чиновников. »
— Aleksander Herzen, Pri evoluo de la revoluciaj ideoj en Rusio [1851]
« Iniciato de liberigo de la kamparanoj apartenas al aŭtokratia caro. »
« Инициатива освобождения крестьян принадлежит самодержавному царю. »
— Aleksander Herzen, Al malnova kamarado: Tria letero [aŭgusto 1869]
« [...] mi ne dormas noktojn; la situacio de la kamparanoj tro tuŝas min. Kiel mi povis ekkoni iliajn ecojn kaj edukitecon, mi trovas ke tempo ne venis por ke ili estu tute liberaj, kiel krias niaj liberaluloj; sed ili devas esti gvidataj de zorgema sinjoro, kaj en lia dispono trovos ili veran bonfarton, ĝis venos la tempo kiam laŭgrada edukado malfermos al ili vojojn al libereco. Ni prenu kiel ekzemplon antaŭ du jarcentoj staton de nia speciala en la ŝtato klaso; proksimuloj de la caroj estis regataj per bastonoj. La tempo faris kion farus neniu perforta politika renverso. »
« [...] не сплю ночи; положение крестьян слишком меня трогает. Сколько я мог узнать их свойство и образованность, я нахожу что время непришло где бы им быть вовсе свободными, как кричат наши либералисты; но они должны быть руководимы попечительным господином, и в его распоряжении найдут они истинное благополучие, покамест придет время где постепенное образование откроет им пути к свободе. Возмем за два века пред сим состояние нашего отличнаго в государстве класса; приближенные к царям были управляемы батожьем. Время то сделало, чего бы не произвел никакой насильственный политический оборот. »
« Ĉie inter la kamparanoj cirkulis onidiroj, ke "estos alia libereco". Fakte tiuj ĉi famoj pruvas ke la kamparanoj estis komprenantaj aŭ instinkte sentantaj ke al ili tute ne estas donacita libereco. Verŝajne ili ne kapablis kompreni, ke la libereco ne kombineblas kun fiksado ĉe la tero, sed ili tre bone komprenis ke por ili oni anstataŭigis la potencon de la bienulo per la potenco de ilia fratoj subdistriktestro kaj vilaĝestro, por kiuj delonge estas kreita vorto "parazitoj", dum en la komunumaj perantoj ili vidis "ŝtatoficistojn" tiel malamatajn de ili. »
« Всюду между крестьянами ходили слухи что "будет другая воля". В сущности, эти толки доказывают, что крестьяне или понимали, или инстинктивно чувствовали, что им вовсе не даровано воли. Вероятно, они не были в состоянии разобрать, что воля несовместна с закреплением к земле, но очень хорошо понимали, что для них заменили власть помещика властью своего брата волостного старшины и старосты, для которых издавна составлено выражение "мироедов", а в мировых посредниках они видели "чиновников" столь ненавистных им. »
— Vladimir Tolstoj, Noticoj sur marĝenoj de la libro kaj en la teksto de A. Je. Rozen "Noticoj de la decembristo"[1]
_-_Kustodiev,_1907.jpg)
Nuligo de servutismo en Rusio en Vikipedio
