« [...] ĉion ĉi faris ne socialismajsloganoj, sed la Ŝtata Dumao, ĝuste ĝiaj paroladoj tro ekscitis la socion kaj preparis al la revolucio. Kaj la revolucio venis kiel spontanea movado de rezervaj batalionoj, kie mankis regulaj sekretaj soldataj organizaĵoj. Dum farado de la revolucio eĉ ne unu revolucia partio sin montris, nek unu revoluciulo estis vundita aŭ gratita dum stratbataloj — sed kun des pli granda energio ili impetis kapti la predon, la potencon tuj en la unua diurno kaj enigi la okazinton en sian ideologion. Ĉĥeidze, Skobelev kaj Kerenskij ekgvidis la Soveton ne kiel gvidantoj de siaj partioj (ili estis eĉ hazarduloj en ili), sed kiel maldekstraj deputitoj de la Dumao. Tiel la revolucio komenciĝis sen revoluciuloj. »
« [...] это всё сделали не социалистические лозунги, а Государственная Дума, это её речи перевозбудили общество и подготовили к революции. А явилась революция как стихийное движение запасных батальонов, где и не было регулярных тайных солдатских организаций. В совершении революции ни одна из революционных партий не проявила себя, и ни единый революционер не был ранен или оцарапан в уличных боях — но с тем большей энергией они кинулись захватывать добычу, власть в первые же сутки и вгонять совершившееся в свою идеологию. Чхеидзе, Скобелев и Керенский возглавили Совет не как лидеры своих партий (они были даже случайны в них), но как левые депутаты Думы. Так революция началась без революционеров.[1]. »
« La Februara revolucio okazis kvazaŭ ne en Rusio, sed en Petrogrado, poste ankaŭ en MoskvoporRusio, anstataŭ ĝi, dum al la tuta Rusio oni anoncis pretan rezulton. »
« Февральская революция произошла как бы не в России, но в Петрограде, потом и в Москве за Россию, вместо неё, а всей России объявили готовый результат[4]. »
« Februaraj agantoj, senbatale, haste fordoninte la landon, preskaŭ ĉiuj postvivis, impetis al elmigrado kaj ĉiuj havis gravajn vortkapablojn — kaj tio ebligis al ili poste dum jardekoj bildigi sian disfalon kiel venkon de libera spirito. »
« Февральские деятели, без боя, поспешно сдав страну, почти все уцелели, хлынули в эмиграцию и все были значительного словесного развития — и это дало им возможность потом десятилетиями изображать свой распад как торжество свободного духа.[5]. »
« [oficiro en Petrogrado en februaro 1917] Pri humoro de la Petrograda garnizono [...] Ĉu vi scias kio estas tiu publiko? Tio estas panjaj filĉjoj!.. Tio estas uloj, kiuj senhalte evitadis sub ĉiuj ajn pretekstoj kaj rimedoj militservon... Por ili ĉio estas egale, nur ke ili ne iru al la milito... Pro tio fari inter ili revolucian propagandon estas nura plezuro... Ili pretas akcepti iun ajn ideon, se malantaŭ ĝi estas paco. Krome ekzistas objektivaj kialoj por malkontento. La homoj estas terure amasigitaj. Litoj staras je tri vicoj, unu super alia kiel en vagono de la tria klaso. Dume ili ĉiuj havas ĉi tie komfortajn apartamentojn. Do ili furiozas. Oni venas al si hejmen kaj revenas tute ruĝa[6]. Kiucele oni tenas ilin ĉi tie? Tio estas la plej danĝera elemento. Se okazos io ajn — ili ribelos. Memoru miajn vortojn. Necesas peli ilin de ĉi tie laŭeble plej rapide. »
« О настроении Петроградского гарнизона [...] Вы знаете, что это за публика? Это маменькины сынки!.. Это — все те, кто бесконечно уклонялись под всякими предлогами и всякими средствами... Им все равно, лишь бы не идти на войну... Поэтому вести среди них революционную пропаганду — одно удовольствие... Они готовы к восприятию всякой идеи, если за ней стоит мир. А кроме того, и объективные причины есть для неудовольствия. Люди страшно скучены. Койки помещаются в три ряда, одна над другой, как в вагоне третьего класса. А ведь все они имеют удобные квартиры здесь. И вот беснуются. Пойдет к себе домой и приходит совершенно красный. Для чего их тут держат? Это самый опасный элемент. Чуть что — они взбунтуются. Вот помяните мое слово. Гнать их надо отсюда как можно скорей[7]. »
« ...ĝis nun eĉ ne unu atenco. Ĉu vi memoras la jaron 1905? Tiam pluvis per bomboj... Nun eĉ ne unu ribelo — ankoraŭ... Ĉu vi memoras tiam?.. Nun plej ribele kondutis tiuj, kiuj murdis Rasputinon: ili faris la unuan kaj la solan ĝis nun agon de teroro. »
« ...до сих пор ни одного покушения. А помните 1905 год? Тогда дождило бомбами... Теперь ни одного бунта — пока... А помните тогда?.. Теперь наиболее бунтарским образом повели себя те, кто убил Распутина: они совершили первый и единственный пока акт террора[8]. »
« Prokrasto kun greno okazis, laŭ mia opinio, ĉar oni ne altigis la prezon kiam jam venis tempo ĝin altigi. [...] Ve, pasis nur kelkaj tagoj, okazis la revolucio, kaj ministro Ŝingarjov kiel unua paŝo preskribis tri rublojn kontraŭ pudo[9] da greno anstataŭ du kvindek... Ĉar, malgraŭ "efektiviĝinta revo", la greno ne ekmoviĝis. »
« Заминка с хлебом происходила, по моему мнению, потому, что не повышали цену в то время, когда уже пришел срок ее повысить. [...] Увы, прошло всего несколько дней, совершилась революция, и министр Шингарев первым делом назначил три рубля за пуд хлеба вместо двух пятидесяти... Ибо, несмотря на "сбывшуюся мечту", хлеб не двинулся[10]. »
« Ili — revoluciuloj — ne estis pretaj, sed ĝi — la revolucio — estis preta. Ĉar la revolucio nur duone kreiĝas per revolucia premo de la revoluciuloj. La alia ĝia duono, kaj eble eĉ tri kvaronoj, konsistas el sento de sia propra senpovo flanke de la potenco. Ĉe ni, ĉe multaj, tiu ĉi sento haveblis sufiĉe. »
« Они — революционеры — не были готовы, но она — революция — была готова. Ибо революция только наполовину создается из революционного напора революционеров. Другая ее половина, а может быть три четверти, состоит в ощущении властью своего собственного бессилия. У нас, у многих, это ощущение было вполне[11]. »
« Ni konsideris firmajn prezojn la fonto de la ŝtata malordo. Tio ĝenerale estis la Kieva vidpunkto, kiun kun speciala obstineco estis defendanta A. I. Savenko. »
« Мы считали твердые цены источником расстройства государства. Это вообще была киевская точка зрения, которую с особенным упорством отстаивал А. И. Савенко[13]. »
« Sed la problemo certe ne estis la pano... Tio estis la lasta guto... La problemo estis ke en la tuta granda urbo ne eblis trovi kelkcent homojn, kiuj simpatius al la potenco... Kaj eĉ ne tio estis la problemo... La problemo estis ke la potenco mem ne simpatiis al si. »
« Но дело было, конечно, не в хлебе... Это была последняя капля... Дело было в том, что во всем этом огромном городе нельзя было найти несколько сотен людей, которые сочувствовали власти... И даже не в этом... Дело было в том, что власть сама себе не сочувствовала[15]. »
« Mi komprenis kial tiu ĉi plurvizaĝa homamaso havis la saman nevortumeble aĉan vizaĝon: ja tio estis ŝtelistoj — pasintece, rabistoj — estontece... Ni troviĝis ĝuste ĉe la sojlo, kiam ili estis ŝanĝantaj la fazon... La revolucio konsistis ĝuste je tio ke ŝtelistoj transiris al sekva klaso: ili iĝis rabistoj. »
« А я понял, отчего вся эта многотысячная толпа имела одно общее неизреченно-гнусное лицо: ведь это были воры — в прошлом, грабители — в будущем... Мы как раз были на переломе, когда они меняли фазу... Революция и состояла в том, что воришки перешли в следующий класс: стали грабителями[16]. »
« Tiuj — terura invado de novbarbaroj, tiomfoje antaŭsentita kaj finfine okazinta... Tio estis skitoj. Cetere ili havas atributojn de la 20-a jarcento — mitralojn, sovaĝe rorantajn aŭtojn... Sed tio estas ekstere... En ilia brusto estas vila, besta, vere skita koro... »
« Эти — это страшное нашествие неоварваров, столько раз предчувствуемое и наконец сбывшееся... Это — скифы. Правда, они с атрибутами ХХ века — с пулеметами, с дикорычащими автомобилями... Но это внешне... В их груди косматое, звериное, истинно скифское сердце...[18]. »